1. Podstawa prawna

LOT „Ziemia Lęborska – Łeba” wdraża Standardy na podstawie:

• ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich,
• ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw.

Standardy zostały opracowane w sposób dostosowany do charakteru działalności LOT: organizacji wydarzeń i działań promocyjno-edukacyjnych, w których małoletni mogą być uczestnikami.

2. Zakres i cel Standardów

Standardy określają:

• zasady bezpiecznych relacji pomiędzy personelem a małoletnimi oraz zachowania niedozwolone,
• procedury reagowania w sytuacjach podejrzenia krzywdzenia dziecka,
• osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń, udzielanie wsparcia i koordynowanie interwencji,
• zasady dokumentowania, poufności oraz przechowywania informacji o zdarzeniach,
• zasady bezpiecznej rekrutacji i przygotowania personelu do kontaktu z małoletnimi,
• zasady monitorowania, okresowego przeglądu i aktualizacji Standardów.

3. Kogo dotyczą Standardy

Standardy obowiązują wszystkie osoby działające w imieniu LOT, niezależnie od formy współpracy, w tym:

• Zarząd LOT,
• pracowników biura LOT,
• współpracowników (umowy cywilnoprawne),
• wolontariuszy, animatorów, przewodników, trenerów,
• osoby reprezentujące LOT w terenie i podczas wydarzeń.

4. Definicje i formy krzywdzenia

• Dziecko / małoletni – osoba poniżej 18 roku życia.
• Opiekun dziecka – rodzic, opiekun prawny, nauczyciel/wychowawca lub inna osoba sprawująca opiekę podczas wydarzenia.
• Krzywdzenie dziecka – działanie lub zaniechanie naruszające dobro dziecka, w szczególności przemoc, wykorzystanie lub zaniedbanie.

Formy krzywdzenia (przykłady)

• Przemoc fizyczna – np. bicie, popychanie, szarpanie, groźby użycia siły.
• Przemoc psychiczna – np. wyzwiska, upokarzanie, ośmieszanie, straszenie, szantaż.
• Wykorzystywanie seksualne – włączanie dziecka w aktywność seksualną; komentarze i zachowania seksualne; udostępnianie treści pornograficznych.
• Zaniedbywanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb (bezpieczeństwo, opieka, zdrowie), pozostawienie bez opieki.
• Przemoc rówieśnicza – np. dręczenie, nękanie, wykluczanie, przemoc fizyczna lub psychiczna w grupie.

5. Zasady bezpiecznych relacji personel – dziecko

Zasada nadrzędna: każda osoba działająca w imieniu LOT działa dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie.

W relacjach z dzieckiem personel:

• traktuje dziecko z szacunkiem, uważnością i cierpliwością,
• komunikuje się w sposób dostosowany do wieku i możliwości dziecka,
• unika sytuacji nieprzejrzystych (zasada „widoczności” i obecności innych osób),
• nie wykorzystuje przewagi wieku, funkcji, autorytetu lub siły,
• reaguje na oznaki dyskomfortu i umożliwia dziecku zgłoszenie problemu.

Zabronione zachowania

• jakakolwiek przemoc fizyczna lub psychiczna,
• zawstydzanie, poniżanie, ośmieszanie, krzyczenie (poza sytuacją bezpośredniego zagrożenia),
• relacje romantyczne/seksualne oraz komentarze o charakterze seksualnym,
• kontakt z dzieckiem poza wydarzeniem (prywatny telefon, komunikatory, media społecznościowe),
• pozyskiwanie prezentów/korzyści od dziecka lub opiekunów w zamian za „lepsze traktowanie”,
• utrwalanie wizerunku dziecka do celów prywatnych.

6. Organizacja wydarzeń z udziałem dzieci – zasady bezpieczeństwa

6.1. Odpowiedzialność opiekunów i zasady udziału

• Za dziecko podczas wydarzenia odpowiada rodzic/opiekun lub osoba formalnie sprawująca opiekę (np. wychowawca).
• Personel LOT nie przejmuje funkcji opiekuna, chyba że zakres wydarzenia i ustalenia organizacyjne stanowią inaczej (wówczas zasady są komunikowane opiekunom z wyprzedzeniem).
• Wydarzenia są prowadzone w przestrzeni otwartej, a czynności wobec dziecka (np. udzielenie pomocy) – w miarę możliwości – w obecności opiekuna lub innego dorosłego.

6.2. Zasada „widoczności” i organizacja pracy

• Unika się sytuacji odosobnienia pracownika/współpracownika z dzieckiem.
• Jeżeli sytuacja wymaga rozmowy indywidualnej – odbywa się ona w miejscu widocznym (np. przy wejściu do sali, w otwartej przestrzeni) i/lub w obecności innej osoby dorosłej.
• Personel stosuje identyfikatory (jeśli są używane na wydarzeniu) i działa według programu oraz ról przypisanych do wydarzenia.

6.3. Postępowanie, gdy dziecko zostanie bez opieki

1. Zapewnij dziecku bezpieczeństwo i spokojne miejsce.
2. Ustal, czy dziecko wie, gdzie jest opiekun; spróbuj skontaktować dziecko z opiekunem.
3. Nie odprowadzaj dziecka w miejsce odosobnione; pozostań w miejscu publicznym i widocznym.
4. Powiadom Marcina Kszciuka oraz Koordynatora: Jakuba Rutkiewicza.
5. Jeśli nie da się szybko ustalić opiekuna lub istnieje ryzyko zagrożenia – wezwij pomoc (112).

7. Bezpieczeństwo cyfrowe i ochrona wizerunku

7.1. Wizerunek (zdjęcia/filmy)

• Utrwalanie i publikacja wizerunku dziecka odbywa się wyłącznie za zgodą opiekuna, zgodnie z zasadami RODO i prawa cywilnego.
• Materiał promocyjny jest dobierany z poszanowaniem godności dziecka; nie publikuje się treści mogących naruszać prywatność lub bezpieczeństwo dziecka.
• Personel nie wykonuje zdjęć/filmów dziecka do celów prywatnych.

7.2. Kanały kontaktu

• Kontakt organizacyjny dot. wydarzenia odbywa się poprzez kanały oficjalne (np. strona, formularze, oficjalne profile/numery) lub poprzez opiekunów.
• Zakaz prywatnych kontaktów personelu z dziećmi (komunikatory, prywatne telefony, prywatne profile).

8. Rozpoznawanie czynników ryzyka i symptomów krzywdzenia

Osoby działające w imieniu LOT zwracają uwagę m.in. na:

• ślady przemocy (zasinienia, zadrapania),
• silny lęk przed opiekunem lub konkretną osobą,
• nienaturalnie seksualizowane zachowania lub treści,
• wyraźne zaniedbanie (brak opieki, brak możliwości kontaktu z opiekunem, skrajne zmęczenie),
• informacje przekazywane przez dziecko, opiekuna lub osoby trzecie.

Jeżeli personel identyfikuje czynniki ryzyka, podejmuje działania adekwatne do sytuacji, w tym rozmowę z opiekunem (jeśli to bezpieczne) oraz uruchomienie procedur interwencji.

9. Procedury reagowania i interwencji

9.1. Osoby odpowiedzialne

• Koordynator ds. Ochrony Małoletnich: Jakub Rutkiewicz (Prezes LOT) — 602 445 113
• Osoba przyjmująca zgłoszenia i udzielająca wsparcia: Marcin Kszciuk (pracownik LOT) 601825206

9.2. Kiedy uruchamiamy interwencję

Uzasadnione podejrzenie krzywdzenia zachodzi, gdy:

• dziecko mówi, że jest krzywdzone,
• personel widzi krzywdzenie,
• widać obrażenia lub zachowania wskazujące na krzywdzenie,
• informację zgłasza opiekun lub osoba trzecia.

9.3. Interwencja – krok po kroku (standard minimum)

1. Zabezpiecz dziecko (przerwij sytuację, zapewnij spokojne miejsce, nie zostawiaj dziecka samego).
2. Oceń pilność: jeśli zagrożone jest życie/zdrowie lub podejrzenie przemocy ciężkiej / wykorzystania seksualnego — dzwoń 112.
3. Powiadom Marcina Kszciuka oraz Koordynatora: Jakuba Rutkiewicza.
4. Nie prowadź „śledztwa”: wysłuchaj dziecka spokojnie, nie sugeruj odpowiedzi, nie obiecuj tajemnicy.
5. Udokumentuj zdarzenie (notatka służbowa) i przekaż Koordynatorowi.
6. Koordynator podejmuje decyzję o zawiadomieniu organów i dalszych działaniach.

10. Zawiadomienia do organów i współpraca ze służbami

W sytuacjach przewidzianych prawem, w szczególności przy podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka lub zagrożenia dobra dziecka, Koordynator podejmuje działania formalne, w tym:

• zawiadomienie Policji / prokuratury (w pilnych przypadkach: 112),
• zawiadomienie sądu opiekuńczego (jeżeli wymaga tego sytuacja),
• współpraca z właściwymi instytucjami wsparcia (adekwatnie do potrzeb i możliwości).

LOT kieruje się zasadą minimalizacji ryzyka i ochrony dziecka — priorytetem jest bezpieczeństwo małoletniego.

11. Dokumentowanie zdarzeń i poufność

11.1. Dokumentowanie

Każde zgłoszenie lub interwencja są dokumentowane w „Rejestrze Zdarzeń” oraz w formie notatki służbowej, zawierającej:

• datę i miejsce zdarzenia,
• krótki opis sytuacji (fakty, bez ocen),
• osoby obecne/zaangażowane,
• podjęte działania i decyzje,
• informację, komu przekazano zgłoszenie.

11.2. Poufność i przechowywanie

• Dokumentacja jest przechowywana w sposób poufny przez Zarząd LOT, z ograniczonym dostępem dla osób upoważnionych.
• Informacje o zdarzeniach są udostępniane wyłącznie podmiotom uprawnionym (np. Policja, prokuratura, sąd).
• Dane dzieci i opiekunów są traktowane jako informacje wrażliwe; obowiązuje zasada minimalizacji danych.

12. Zasady bezpiecznej rekrutacji i współpracy z personelem

LOT dąży do tego, aby osoby mające kontakt z dziećmi były dla nich bezpieczne. W szczególności:

• osoby współpracujące przy wydarzeniach z udziałem dzieci zapoznają się ze Standardami i potwierdzają ten fakt (oświadczenie),
• w zależności od zakresu kontaktu z dziećmi LOT może stosować dodatkowe środki weryfikacji (np. wymagane prawem sprawdzenia w rejestrach),
• zakres obowiązków osób współpracujących jest określany tak, aby ograniczać ryzyka (rola, miejsce działania, zasada „widoczności”).

12.1. Podział ról a ryzyko (praktyka)

13. Szkolenia personelu i partnerów

Za przygotowanie personelu w zakresie ochrony małoletnich odpowiada Jakub Rutkiewicz (Prezes LOT). Szkolenia obejmują co najmniej:

• zasady ochrony małoletnich i zachowania niedozwolone,
• procedury reagowania (kiedy 112, kiedy zgłoszenie do Koordynatora),
• zasady organizacji wydarzeń z udziałem dzieci (widoczność, brak odosobnienia),
• ochrona wizerunku i zasady kontaktu cyfrowego,
• dokumentowanie zdarzeń i poufność.

Odbycie szkolenia lub zapoznanie się ze Standardami jest dokumentowane (np. lista obecności / oświadczenie).

14. Monitoring, przegląd i aktualizacja Standardów

• Standardy podlegają ocenie skuteczności i aktualności co najmniej raz na 2 lata.
• Z przeglądu sporządza się pisemne wnioski i – jeśli to potrzebne – aktualizuje dokument.
• Standardy mogą być aktualizowane częściej w razie zmian przepisów lub doświadczeń z realizacji wydarzeń.

15. Dostępność Standardów

• Pełna wersja Standardów jest publikowana na stronie internetowej LOT.
• Wersja skrócona (dla dzieci) jest udostępniana w sposób zrozumiały i dostosowany do wieku.
• Osoby współpracujące z LOT przy wydarzeniach z udziałem małoletnich są informowane o Standardach i zobowiązane do ich przestrzegania.

16. Wersja skrócona dla dzieci

17. Załączniki (do pobrania poniżej na stronie)

• Oświadczenie o zapoznaniu się ze Standardami (personel/współpracownicy)
• Wzór notatki służbowej / karty interwencji
• Rejestr zdarzeń (wzór)
• Zgoda opiekuna na utrwalanie i publikację wizerunku dziecka (wzór)